Hieronder komt het toekomstige menu. Dat doe ik om de site makkelijk toegankelijk te maken en ook om ‘m niet officieel openbaar te maken.

Historie funderingsproblemen en grondwaterpeil in de Bloemen- en Gravenbuurt

Tijdlijn van de funderingsproblemen en het grondwaterpeil in Bloemen- en Gravenbuurt (Rotterdam): bouwjaren, peilverlagingen en de pomp (1930–heden)

1914 – grondwaterpeil verlaagd van NAP-2.60 m. naar NAP-2.85 m

Op basis van een peilbesluit door het toenmalige polderbestuur is het freatische grondwaterpeil verlaagd van NAP-2.60 m. naar NAP-2.85 m. Dit om de grond in Hillegersberg geschikt te maken als bouwgrond in de weilanden waar nu de wijken Berglustkwartier en Kleiwegkwartier liggen. In die jaren voor de Tweede Wereldoorlog wordt het peil in Hillegersberg en Rotterdam overigens nog niet aangeduid in NAP, maar in Rotte peil (RP).

1916 start industriële grondwater onttrekkingen

1916 – de Koninklijke Gist- en Spiritusfabriek in Delft-Noord pompt vanaf dit jaar tienmiljard (10.000.000.000) liter water op uit het eerste grondwaterpakket

Uit onderzoek blijkt dit van invloed te zijn op de stand van het water nabij Rotterdam.

Rond 1930 – Bouw van de Bloemen- en Gravenbuurt

Houten palen, hoog grondwater, stabiele bodem

Peil oppervlaktewater NAP -x,xx meter

Bedekking van veel van de palen is xx centimeter

Tijdens de bouw van de woningen in zowel het Berglustkwartier als in het Kleiwegkwartier zijn de bouwvoorschriften zodanig dat de houten palen, waarop de funderingen van de gebouwen rusten, onder water staan. (NAP-2.60 m.)

1944 – Eerste verlaging van het polderpeil

Grondwater daalt met ongeveer een decimeter → sommige paalkoppen misschien al in risicozone

Peil oppervlaktewater NAP -x,xx meter

Bedekking van veel van de palen is xx centimeter

1955 – Tweede permanente peilverlaging

Extra daling, totale daling is nu ~24 cm

Grondwater daalt → sommige paalkoppen misschien al in risicozone

Peil oppervlaktewater NAP -x,xx meter

Bedekking van veel van de palen is xx centimeter

1983 – De NAM begint met het oppompen van olie in Schiebroek.

Activiteit die het diepe grondwater beïnvloedt.

1988 – In de Statenlaan zijn problemen op de nummers 41 en 43 worden de twee hoekpanden onbewoonbaar verklaard en uiteindelijk gesloopt

Extra daling, totale daling is nu ~24 cm

Grondwater daalt → sommige paalkoppen misschien al in risicozone

Peil oppervlaktewater NAP -x,xx meter

Bedekking van veel van de palen is xx centimeter

1999 – Bouw van Nieuw Terbregge, Nesselande en park Zestienhoven verlaging grondwaterpeil 

Extra daling, totale daling is nu ~24 cm

Grondwater daalt → sommige paalkoppen misschien al in risicozone

Peil oppervlaktewater NAP -x,xx meter

Bedekking van veel van de palen is xx centimeter

Dit doet de gemeente om geld te besparen want grondwater verlagen kost niets terwijl extra ophogen wel geld kost. Door deze grondwaterverlagingen komt ook het grondwater in de hoger gelegen delen zoals het Kleiwegkwartier weer lager te liggen tot op NAP-3,30 m.

1998  – 2006 vervanging van de riolering in de Gravenbuurt 

De verwachting was dat het grondwater hierdoor zou stijgen. Om grondwateroverlast te vermijden werden drains aangelegd die men op de riolering aansloot. In plaats van stijging trad grondwaterdaling op. In 2013 blijkt dat de gemiddelde grondwaterstand in de Graven- en Bloemenbuurt met 30 cm gedaald is terwijl in de buurten rondom (Edelstenenbuurt, Statenlaanbuurt-Zuid) deze nauwelijks gewijzigd is. In de Edelstenen Oost is zelfs sprake van een lichte stijging, in de Statenlaanbuurt Zuid een beperkte daling van ongeveer 10 cm. Het gevolg is dat in 2013 bij het merendeel van de panden in de Graven- en Bloemenbuurt droogstand en daardoor aantasting van het bovenste funderingshout (langshout en paalkoppen) optreedt.

2008 – De Waterwet

De Waterwet (2008) heeft acht eerdere waterbeheerwetten samengevoegd tot één geïntegreerde wettelijke basis voor het Nederlandse waterbeheer. De wet gaat uit van integraal beheer van het totale watersysteem: zowel oppervlaktewater (zoals de Rotte, de Bergse Plassen, het Noorderkanaal en de singels) als grondwater (zoals riolen, DI-leidingen, infiltratiesystemen en overloopputten), inclusief bijbehorende waterkeringen en kunstwerken zoals sluizen, duikers en bruggen.

De Waterwet is gericht op:

  • het voorkomen en beperken van overstromingen, wateroverlast en waterschaarste

  • het beschermen en verbeteren van de kwaliteit van watersystemen

  • het borgen dat watersystemen hun maatschappelijke functies goed kunnen vervullen

    (bijvoorbeeld het instellen van een passend oppervlaktewaterpeil dat invloed heeft op de grondwaterstand)

De verantwoording voor de grondwaterstand onder een pand wordt exclusief bij de pandeigenaar gelegd. Terwijl die hier geen invloed op heeft!

2012 – De gemeente Rotterdam doet onderzoek naar de invloed van onttrekking van diep grondwater

De gemeente Rotterdam doet een historie- en effectenstudie naar de waterhuishouding in het Kleiwegkwartier: ‘…Het algemene beeld is dat de grondwaterstand over de lange termijn redelijk stabiel is tot 2003. Tussen 2003 en 2015 is sprake van een duidelijke daling. De schommelingen van de stijghoogte in het 1e watervoerend pakket lopen niet synchroon met de fluctuaties in de freatische peilbuizen…’ En concludeert hiermee, dat de stand van het bovenste (freatische) grondwater niet wordt beïnvloed door de stand van de diepere grondwaterlagen.’

2014 – Evacuatie van huizen in de Margrietstraat

Een heel blok ?? 16 woningen?? schuift van de fundering. Na diverse onderzoeken blijkt dat herstel en herbouw van dit bouwblok niet mogelijk is. De woningen worden onbewoonbaar verklaard. 

2016 – Fugro en WARECO doen een verkennend onderzoek naar de oorzaak van droogstand van het funderingshout in de Graven- en Bloemenbuurt

In het rapport is de volgende samenvatting te lezen; ‘…In de Graven- en Bloemenbuurt is een grootschalige droogstand van houten palenfunderingen vastgesteld. Uit een vergelijk van grondwaterstanden in de periode eind jaren ’80 tot en met 2013, uitgevoerd door de commissie grondwater Oud-Hillegersberg, blijkt dat de freatische grondwaterstand met ca. 0,3 m is gedaald.’ Als mogelijke oorzaken hiervan worden genoemd:

  • Bemalingen in het eerste watervoerend pakket, waarvan er in de genoemde periode een groot aantal zijn uitgevoerd;
  • Rioleringswerkzaamheden in de wijk in de periode 1998-2006.

2016 – 800 van de 1200 woningen moeten binnen tien jaar funderingsherstel uitvoeren

In september 2016 waarschuwde een woordvoerder van Goed Gefundeerd de Rotterdamse Raadscommissie dat ongeveer 800 van de 1200 woningen in het betreffende gebied binnen tien jaar funderingsherstel zouden moeten uitvoeren. Dat zou circa 40.000 euro per woning kosten, in totaal rond 36 miljoen euro (waarvan 4 miljoen voor de gemeente en 32 miljoen aan leningen voor bewoners).

De oorzaak werd duidelijk benoemd: te lage grondwaterstanden, waardoor paalrot ontstaat.

Tegelijkertijd werd benadrukt dat het merendeel van deze schade kan worden voorkomen wanneer het grondwater 30–40 cm stijgt tot het niveau van vóór 1985. In dat geval zouden de meeste van de 800 woningen gered kunnen worden; alleen enkele blokken waren al te ver heen.

Ook werd in die periode bevestigd dat paalrot onomkeerbaar is, maar:

als houten palen weer onder water komen te staan, stopt de aantasting doordat er geen zuurstof meer bij het hout komt. Woningen die nog voldoende sterk zijn, kunnen dan nog vele tientallen jaren blijven staan.

2016 – Jelle Feenstra test met succes watertoevoer met pomp uit

Grondwaterniveau stijgt met 12 cm nadat een weekend lang water is toegevoerd aan een DI-leiding. Hij bewijst dat: Alleen met behulp van mechanische hulpmiddelen (een pomp) is het mogelijk om het water met meer druk door het DI-systeem te laten lopen. Op die manier is tot in de uiteinden van het DI-systeem het niveau in de drainputten voldoende hoog om ook daar uittrede naar het grondwater te krijgen.

7 September 2017 Wethouder Eerdmans wil een proef met pomp

Wethouder Eerdmans beslist op 7 september 2017, tegen de wil in van de afdeling Stadsbeheer, dat er een proef komt met een pomp in de Bloemenbuurt op kosten van de gemeente.

13 januari 2021 wethouder Wijbenga zegt een overeenkomst met de buurt toe

21bb587: De wethouder zegt toe het experiment met de waterpomp aan de Erasmussingel af te ronden met een overeenkomst met de buurt waarin de financiën worden meegenomen (eventuele besparingen aan gemeentezijde worden hierin meegenomen). 

Nog te realiseren

18 februari 2021 motie 6 Samen meten we meer

21bb587: De wethouder zegt toe het experiment met de waterpomp aan de Erasmussingel af te ronden met een overeenkomst met de buurt waarin de financiën worden meegenomen (eventuele besparingen aan gemeentezijde worden hierin meegenomen). 

Nog te realiseren

18 februari 2021 Motie 7 “Behoud een werkzame pomp in Hillegersberg”

verzoekt het college :

  1. Om de pilot met de pomp in de Bloemen- en Gravenbuurt in Hillegersberg voor onbepaalde tijd voort te zetten;
  2. De huidige pilot om te vormen naar structureel beheer. Hiertoe en beheersovereenkomst te sluiten met betrokken bewoners, waar overleg met bewoners over gewenst waterpeil onderdeel vanuit maakt;
  3. De gemeenteraad expliciet te betrekken bij eventuele beleidswijzigingen omtrent de inzet van deze pomp

Punten 2 en 3 nog te realiseren

2023 –

Rekening houdend met de bodemdaling is een grondwaterstand nodig van NAP-2.75 m. om de houten palen in de zomerperiode te kunnen bedekken met grondwater. Stadsbeheer Rotterdam, afdeling Water staat voor om dit te bereiken door de toepassing van een zogenoemd vrij verval.

Aangezien het oppervlaktewater een peil heeft van NAP-2.85 m. zal de gewenste stand niet worden bereikt. Water stroomt uit zichzelf nooit omhoog!

inschatting grondwaterpeil variaties als er geen pomp aangesloten is op het DI-leidingensysteem

inschatting grondwaterpeil variaties als er geen pomp aangesloten is op het DI-leidingensysteem

Buurt op Peil werkt samen met:

Stichting Buurt op Peil | Juliana van Stolberglaan 64, Rotterdam | Remco Bruinsma +31 6 5312 5044 () 

Wil je helpen? Doe dan mee met Buurt op Peil en stuur je gegevens naar 

Let op: Gestuurd grondwater is een oplossing alleen in die gevallen waar het probleem veroorzaakt wordt door het niet onder water staan van houten funderingspalen. Het lost het geen problemen op zoals negatieve kleef, een verkeerd ontwerp, of bacteriële aantasting van grenen funderingspalen. (Disclaimer)