In memoriam: Jelle Feenstra

Jelle Feenstra – In memoriam 24 februari 2026 (toespraak tijdens de uitvaart)

Beste Marianne, Erik, Femke, Dane, Fallon en Collin,

We zijn hier bij elkaar om jullie geliefde man, vader en opa te begraven. 

En niet in de laatste plaats de initiatiefnemer en motor achter Grondwater op peil. Hij heeft veel voor ons gedaan, en dat willen we in herinnering brengen. 

Op 25 april 2014 ging er een schok door de Bloemenbuurt. De gemeente Rotterdam verklaarde een blok huizen in de Magrietstraat, hemelsbreed 200 meter van de woning van Jelle, in één klap onbewoonbaar. De bewoners werden op stel en sprong door de politie uit hun huizen gehaald. Deze huizen waren instabiel geworden omdat paalrot de houten funderingspalen van deze huizen had aangetast. Deze bewoners waren alles kwijt. Het huis was praktisch waardeloos maar er was nog wel een hypotheekschuld. En waar ga je dan wonen?

Jelle begint met een onderzoek. Hij ontdekt dat paalrot veroorzaakt wordt door de droogstand van de houten funderingspalen. Als het grondwater hoog genoeg staat stopt de paalrot. Als de palen dan nog stevig genoeg zijn, zijn de huizen gered.  Zijn huis, net zoals bijna alle huizen in zijn buurt is ook gefundeerd met houten palen. Jelle besluit de grondwaterstand te gaan meten en ontdekt dat deze in de Bloemenbuurt te laag is. 

Ondertussen is ook bij de gemeente het besef doorgebroken dat er een probleem is en dit leidt ertoe dat de gemeente besluit om de rioleringen in de Bloemenbuurt te vernieuwen en een zogenaamd drainage en infiltratieleidingensysteem (afgekort DIT) aan te leggen. 

Jelle blijft meten en moet helaas constateren dat de vervanging van het riool wel helpt, maar niet genoeg. De gemeente organiseert vervolgens het project “Goed Gefundeerd” waarmee bewoners in de wijk hun fundering kunnen laten controleren. Hieruit blijkt dat veel funderingen van de honderden woningen in de Bloemenbuurt dicht tegen het moment aan zitten dat ook zij moeten worden vervangen. Funderingsherstel kost 100.000 EUR per pand. Dat is vele tientallen miljoenen voor de hele wijk. Veel bewoners kunnen dit niet betalen of financieren en zijn ten einde raad. 

Jelle beseft dat hij dit niet alleen kan oplossen en verzamelt buurtbewoners van allerlei pluimage om zich heen. Hiermee is de groep GOP (Grondwater Op Peil) geboren. Op 10 juli 2017 werd Initiatiefgroep ‘Grondwater op peil’ (GOP) opgericht. Onder het adagium “droge voeten natte palen” gaan zij zich inzetten om de waterstand te verhogen. 

Jelle besluit een experiment uit te voeren door een aannemer die bouwwerkzaamheden in de wijk uitvoert te vragen om het bemalingswater niet op het riool te lozen, maar in de DIT leidingen te pompen. Het experiment slaagt. Het water in het DIT systeem komt omhoog en daardoor staan alle palen in de onmiddellijke nabijheid gedurende de bouwwerkzaamheden voldoende onder water. 

Hiermee is aangetoond dat de woningen van de Bloemenbuurt gered kunnen worden door water in het DIT systeem te pompen. 

Dit bewijs kan worden geleverd omdat Jelle 3 keer week, weer of geen weer, tientallen peilbuizen door de hele wijk meet. Zo is er steeds harde data voorhanden waarmee elke beweging van het grondwater haarfijn in kaart gebracht kan worden. 

Jelle maakt een aantal plannen om aan water te komen. Bijvoorbeeld door een pijp aan te leggen waarmee water uit de rivier Rotte kan worden gehaald. Maar altijd is er wel een reden waarom de ingenieurs van de gemeente kunnen aantonen dat iets niet kan. 

Gelukkig komt er hulp uit “Oud” Hillegersberg. Zij kunnen met behulp van een rapport van ingenieursbureau Wareco aantonen dat een pomp in de Erasmussingel goed zou kunnen werken. Hiermee gaat Jelle naar de gemeenteraad. Hij krijgt steun van de gemeenteraad en de gemeenteraad vraagt de wethouder geld beschikbaar te stellen voor een pomp. 

Hiermee lijkt de oplossing in zicht maar de praktijk is weerbarstig. De gemeente wil uit hoofde van efficiëntie de werkzaamheden pas over een paar jaar uitvoeren, want de trambaan over de Kleiweg kan alleen dan onderbroken worden. En deze werkzaamheden worden om allerlei redenen steeds uitgesteld…

Ondertussen is het zomer 2018 en deze zomer is historisch droog, Jelle meet dat er spraken is van een historisch dieptepunt, de tijd dringt dus. Deskundigen voorspellen dat als gevolg van klimaatveranderingen dit soort zomers steeds vaker zullen voorkomen. 

Vervolgens voert Jelle aan dat het mogelijk is om een persleiding onder de Kleiweg (en dus onder de trambaan) door te schieten.  Hij vindt gehoor bij een topambtenaar van de gemeente die hier in mee gaat. 

In oktober 2018 is het dan zo ver, de pomp en persleiding worden geplaatst. 

De zomer van 2019 is weer zeer droog. In heel Nederland is sprake van droogstand. Maar nu staan de palen in de Bloemenbuurt niet droog. De metingen van Jelle wijzen uit dat de pomp effectief is!

Inmiddels heeft jelle persoonlijk tienduizenden metingen uitgevoerd waarmee een schat aan informatie is verkregen. Maar de inzet van Jelle gaat verder. De buurt moet op de hoogte worden gehouden doormiddel van buurtvergaderingen in de Oranjekerk en zelfgeschreven nieuwsbrieven die ook bij iedereen in de bus moeten worden gedaan. Er is voortdurend overleg met de ambtenaren van de gemeente en het waterschap. Er wordt een enquête gehouden om te zien of er ook sprake is van water overlast. Er wordt voorlichting georganiseerd over de bescherming van huizen tegen schimmel en het klimaatbestendig maken van tuinen. Jelle verzorgt rondleidingen van gemeenteraadsleden, 2^e Kamerleden, studenten  en buitenlandse wetenschappers door de wijk waar hij vol trots de pomp toont. Maar ook zag Jelle altijd persoonlijk toe op alle werkzaamheden die worden uitgevoerd. Wordt alles uitgevoerd zoals is afgesproken? Wordt het juiste zand gebruikt en hebben de buizen wel de juiste diameter? Hiermee behoedt hij de gemeente in de praktijk voor menige vergissing.  

Nadat de pomp een paar jaar gedraaid heeft moet de gemeente besluiten of het experiment succesvol is. De bewoners vinden van wel, maar er zijn ook ambtenaren die vinden dat water de wijk in pompen principieel niet de taak van de gemeente is. 

Helaas is het inmiddels Corona tijd en kunnen de bewoners hun zaak niet meer persoonlijk voorleggen aan de gemeenteraad want er wordt digitaal vergaderd. Er wordt besloten om een filmpje te maken waarmee de bewoners de gemeenteraad willen vragen om de pomp te laten staan en permanent te maken. Zogezegd zo gedaan, maar tijdens de raadsvergadering blijkt er een technisch probleem te zijn waardoor het filmpje niet kan worden afgespeeld. De voorzitter besluit dan het filmpje maar over te slaan. De schrik slaat alle meekijkende bewoners uit de buurt om het hart, komt dit wel goed? Hoewel Jelle zich van zijn artsen niet meer druk mag maken springt hij onmiddellijk in de bres en overtuigt de griffie in een indringend telefoongesprek om het filmpje tóch af te spelen. Dat gebeurt dan ook en dit overtuigt de raadsleden. Uiteindelijk besluit de gemeenteraad op donderdag 18 februari 2021 met 44 stemmen voor en 1 tegen dat de pomp een blijvende situatie is, en dat dit alleen mag worden aangepast na consultatie van de gemeenteraad. 

Ook volgt erkenning door de overheid en Jelle wordt benoemd als lid in de orde van Oranje van Oranje-Nassau. De burgemeester omschreef hem bij de uitreiking respectvol als de “Luis in de pels” van de gemeente Rotterdam. Een geuzennaam die hij met plezier voerde. 

Jelle wilde verder gaan dan de Bloemen en Gravenbuurt, en wilde heel Nederland laten meeprofiteren van de hier opgedane kennis. Want de hier bereikte situatie is uniek in Nederland. Eerst organiseerde hij dat alles in een boek werd gedocumenteerd genaamd “Pompen of Verzakken”. Vervolgens was hij in het laatste jaar van zijn leven druk bezig om via een nieuw op te richten stichting te borgen dat deze kennis door heel Nederland verspreid zou worden. 

Jullie gaan Jelle, jullie vader en opa heel erg missen.

GOP  moet tot ons grote verdriet ook verder zonder Jelle, de motor achter Grondwater op peil. Voor ons is hij een soort Hans Brinker, de legendarische boerenjongen die met zijn vinger in de dijk een ramp weet te voorkomen. We gaan hem missen.

Wij wensen jullie veel sterkte toe.